Nhiều mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ buổi tối hoặc đêm khuya thấy đói nhưng không dám ăn vì sợ đường huyết tăng. Thế nhưng sáng hôm sau đo đường huyết lúc đói lại thấy chỉ số tăng cao bất ngờ.
Nghe có vẻ lạ, nhưng thực tế điều này có thể xảy ra. Dù mẹ không ăn gì suốt đêm, cơ thể vẫn có cơ chế tự tạo đường để duy trì năng lượng cho não và cơ thể.
1. Vì sao không ăn gì mà đường huyết vẫn tăng?
1.1. Gan có thể tự tạo thêm glucose
Khi mẹ nhịn ăn quá lâu từ tối đến sáng, cơ thể nhận tín hiệu rằng đang thiếu năng lượng. Lúc này, gan có thể phân giải lượng đường dự trữ dưới dạng glycogen và giải phóng glucose vào máu.
Việc này giúp cơ thể có năng lượng để hoạt động, đặc biệt là trong lúc ngủ và chuẩn bị cho buổi sáng. Vì vậy, dù mẹ không ăn gì, đường huyết vẫn có thể tăng.
1.2. Cơ thể vẫn cần đường để nuôi não và thai nhi
Glucose là nguồn năng lượng quan trọng cho não và nhiều hoạt động sống của cơ thể. Với mẹ bầu, cơ thể còn cần năng lượng để nuôi thai nhi.
Vì vậy, việc đường huyết tăng vào buổi sáng không phải lúc nào cũng do mẹ ăn sai vào tối hôm trước. Đôi khi đó là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi nhịn ăn quá lâu.
2. Hiện tượng bình minh là gì?
2.1. Hormone buổi sáng có thể làm đường huyết tăng
Từ khoảng nửa đêm đến sáng sớm, cơ thể có thể tiết ra một số hormone như cortisol, glucagon, hormone tăng trưởng và adrenaline. Những hormone này giúp cơ thể tỉnh táo và chuẩn bị năng lượng cho ngày mới.
Tuy nhiên, các hormone này cũng có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của insulin. Khi insulin hoạt động kém hơn, glucose trong máu khó được đưa vào tế bào, khiến đường huyết buổi sáng tăng cao.
2.2. Đây được gọi là hiện tượng bình minh
Tình trạng đường huyết tăng vào sáng sớm do thay đổi hormone được gọi là hiện tượng bình minh, hay dawn phenomenon.
Hiện tượng này thường xảy ra trong khoảng sáng sớm, trước khi thức dậy. Vì vậy, nhiều mẹ đo đường huyết lúc đói ngay khi ngủ dậy sẽ thấy chỉ số cao hơn mong đợi.
3. Vì sao mẹ tiểu đường thai kỳ dễ gặp tình trạng này?
3.1. Thai kỳ vốn làm tăng kháng insulin
Trong thai kỳ, nhau thai tạo ra nhiều hormone cần thiết cho sự phát triển của em bé. Tuy nhiên, một số hormone này cũng khiến cơ thể mẹ kháng insulin nhiều hơn.
Với mẹ bị tiểu đường thai kỳ, tình trạng kháng insulin đã có sẵn. Vì vậy, khi gan tạo thêm glucose vào buổi sáng, cơ thể mẹ có thể không xử lý đường hiệu quả như bình thường.
3.2. Đường được tạo ra nhưng khó được đưa vào tế bào
Khi insulin hoạt động kém, glucose dễ bị “kẹt lại” trong máu thay vì được đưa vào tế bào để sử dụng. Kết quả là mẹ có thể thấy đường huyết lúc đói buổi sáng tăng cao dù tối hôm trước không ăn thêm gì.
Đây là lý do nhiều mẹ càng nhịn ăn lâu, sáng ra lại càng hoang mang vì chỉ số đường đói vẫn cao.
4. Mẹ nên làm gì khi đường đói buổi sáng thường xuyên cao?
4.1. Không tự ý nhịn ăn lâu hơn
Nếu thấy đường huyết lúc đói cao, mẹ không nên tự ý nhịn ăn lâu hơn hoặc bỏ bữa sáng. Nhịn ăn quá mức có thể khiến cơ thể mệt mỏi và chưa chắc giúp đường huyết ổn hơn.
Mẹ nên ghi lại chỉ số đường huyết buổi sáng, bữa tối hôm trước, giờ ăn tối, giấc ngủ và các dấu hiệu bất thường nếu có.
4.2. Trao đổi với bác sĩ khi chỉ số cao lặp lại
Nếu đường huyết lúc đói buổi sáng thường xuyên cao hơn mục tiêu bác sĩ đưa ra, mẹ nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Bác sĩ có thể hướng dẫn điều chỉnh bữa tối, thời điểm ăn, bữa phụ trước ngủ hoặc phác đồ điều trị nếu cần.
Mẹ không nên tự ý đổi thuốc, tự thêm thuốc hoặc tự thay đổi chế độ ăn quá mạnh khi chưa được hướng dẫn.
Đừng ngần ngại tham khảo ngay gói điều trị 3 tháng tại OneMedic để được bác sĩ đồng hành cụ thể trên con đường điều trị tiểu đường nhé.
Tài liệu tham khảo
- Dawn phenomenon, StatPearls, NCBI Bookshelf
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430893/ - The dawn effect: Why blood sugar levels are high in the morning, Mayo Clinic
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetes/expert-answers/dawn-effect/faq-20057937
Nội dung trên chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa. Hãy trao đổi trực tiếp với Bác sĩ để có hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của mỗi người! 💬