Tiểu đường không chỉ ảnh hưởng đến đường huyết, ăn uống hay thuốc men, mà còn tác động rất lớn đến tinh thần của người bệnh. Khi phải sống chung với bệnh trong thời gian dài, nhiều cô chú anh chị có thể cảm thấy mệt mỏi, áp lực, lo lắng hoặc buồn bã kéo dài.
Thực tế, người mắc tiểu đường có nguy cơ bị trầm cảm cao hơn người không mắc bệnh. Nguyên nhân có thể đến từ việc phải thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt, dùng thuốc đều đặn, theo dõi đường huyết thường xuyên và lo lắng về các biến chứng.
1. Vì sao người tiểu đường dễ bị trầm cảm?
1.1. Áp lực từ việc sống chung với bệnh lâu dài
Tiểu đường thường cần được quản lý trong thời gian dài. Người bệnh phải chú ý đến bữa ăn, vận động, thuốc, lịch tái khám và chỉ số đường huyết mỗi ngày.
Những việc này lặp đi lặp lại có thể tạo ra áp lực tâm lý, nhất là khi đường huyết chưa ổn định hoặc đã xuất hiện biến chứng.
1.2. Cảm giác bị hạn chế trong ăn uống và sinh hoạt
Nhiều người cảm thấy buồn vì phải kiêng bớt món mình thích, giảm đồ ngọt, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá hoặc thay đổi thói quen sinh hoạt lâu năm.
Nếu không được người thân thấu hiểu, người bệnh càng dễ cảm thấy cô đơn, chán nản hoặc nghĩ rằng mình đang trở thành gánh nặng cho gia đình.
2. Những dấu hiệu trầm cảm cần chú ý
2.1. Mất hứng thú với những điều từng yêu thích
Một dấu hiệu dễ nhận thấy là người bệnh dần mất hứng thú với các hoạt động từng yêu thích như câu cá, đá bóng, trồng cây, nghe nhạc, ca hát, gặp bạn bè hoặc đi dạo.
Nếu tình trạng này kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, gia đình không nên xem nhẹ.
2.2. Thay đổi giấc ngủ và ăn uống
Người có dấu hiệu trầm cảm có thể mất ngủ, thức dậy giữa đêm rồi khó ngủ lại, hoặc ngược lại là ngủ nhiều hơn bình thường.
Thói quen ăn uống cũng có thể thay đổi rõ rệt, chẳng hạn ăn ít đi rất nhiều, chán ăn, hoặc ăn nhiều hơn bình thường để giải tỏa cảm xúc.
2.3. Dễ căng thẳng, cáu gắt hoặc mất sức sống
Trầm cảm không phải lúc nào cũng chỉ biểu hiện bằng buồn bã. Một số người có thể trở nên dễ cáu gắt, bực bội, căng thẳng, mệt mỏi, khó tập trung hoặc không còn năng lượng để làm việc thường ngày.
2.4. Có cảm giác tội lỗi hoặc thấy mình là gánh nặng
Một số cô chú anh chị có thể thường xuyên tự trách bản thân, thấy mình phiền đến con cháu hoặc nghĩ rằng bệnh của mình làm gia đình vất vả.
Nếu người bệnh có ý nghĩ làm hại bản thân, gia đình cần ở bên cạnh, đưa đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu để được hỗ trợ kịp thời.
3. Người bệnh có thể làm gì để cải thiện tinh thần?
3.1. Chia sẻ với người thân và bác sĩ
Khi cảm thấy buồn bã, mất ngủ, lo lắng hoặc chán nản kéo dài, cô chú anh chị nên chia sẻ với người thân, bạn bè hoặc bác sĩ đang điều trị.
Việc nói ra cảm xúc không phải là yếu đuối. Đây là bước quan trọng để được hỗ trợ đúng cách.
3.2. Duy trì những hoạt động nhẹ nhàng yêu thích
Người bệnh có thể bắt đầu lại từ những hoạt động đơn giản như đi bộ cùng bạn bè, chăm cây, nghe nhạc, câu cá, đọc sách, tập thở hoặc tham gia các sinh hoạt cộng đồng phù hợp.
Những thói quen nhỏ này giúp giảm cảm giác cô đơn và tạo thêm niềm vui trong cuộc sống hằng ngày.
3.3. Hạn chế thuốc lá, rượu bia và thói quen không lành mạnh
Khi tinh thần không tốt, một số người dễ tìm đến thuốc lá, rượu bia hoặc ăn uống thất thường. Tuy nhiên, những thói quen này có thể làm việc kiểm soát đường huyết khó khăn hơn.
Thay vào đó, cô chú anh chị nên chọn những cách thư giãn lành mạnh hơn như đi bộ, trò chuyện với người thân, nghe nhạc hoặc tham gia một hoạt động nhẹ nhàng phù hợp sức khỏe.
4. Sự đồng hành cùng gia đình
4.1. Lắng nghe, quan tâm
Người mắc tiểu đường đôi khi đã chịu rất nhiều áp lực. Vì vậy, gia đình nên hạn chế trách móc kiểu “ăn vậy sao mà không bệnh” hoặc “nói hoài không nghe”.
Thay vào đó, hãy hỏi han nhẹ nhàng, lắng nghe và cùng người bệnh tìm cách điều chỉnh từng chút một.
4.2. Cùng xây dựng lối sống lành mạnh
Gia đình có thể hỗ trợ bằng cách cùng ăn uống lành mạnh hơn, cùng đi bộ sau bữa ăn, nhắc lịch đo đường huyết hoặc cùng chuẩn bị các bữa ăn phù hợp.
Khi người bệnh cảm thấy mình không đơn độc, việc kiểm soát tiểu đường sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
4.3. Khuyến khích đi khám khi dấu hiệu kéo dài
Nếu người bệnh buồn bã, mất ngủ, chán nản, cáu gắt hoặc mất hứng thú kéo dài, gia đình nên khuyến khích đi khám. Trầm cảm là tình trạng có thể được hỗ trợ và điều trị, không nên chịu đựng một mình.
Đừng ngần ngại tham khảo ngay gói điều trị 3 tháng tại OneMedic để được bác sĩ đồng hành cụ thể trên con đường điều trị tiểu đường nhé.
Nội dung trên chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa. Hãy trao đổi trực tiếp với Bác sĩ để có hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của mỗi người! 💬