Nhiều người tiểu đường cứ nghe đến “chất béo” là nghĩ ngay đến đồ chiên ngập dầu, da gà vịt, thức ăn nhanh hoặc bánh ngọt công nghiệp. Vì vậy, nhiều cô chú anh chị cố gắng tránh chất béo càng nhiều càng tốt.
Nhưng thực tế, không phải chất béo nào cũng xấu. Có những loại chất béo nếu chọn đúng và ăn đúng lượng sẽ giúp bữa ăn no lâu hơn, hỗ trợ tim mạch và làm bữa ăn cân bằng hơn.
Vấn đề không phải là loại bỏ hoàn toàn chất béo, mà là biết chọn chất béo tốt và hạn chế chất béo xấu.
1. Chất béo tốt và chất béo xấu khác nhau thế nào?
1.1. Chất béo tốt là gì?
Chất béo tốt thường là chất béo không bão hòa, có trong các thực phẩm như cá béo, quả bơ, các loại hạt, dầu ô liu, dầu cải hoặc một số loại hạt giống.
Những thực phẩm này có thể giúp bữa ăn no lâu hơn, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và góp phần làm chế độ ăn của người tiểu đường cân bằng hơn.
1.2. Chất béo xấu là gì?
Chất béo xấu thường gặp trong đồ chiên ngập dầu, thức ăn nhanh, bánh ngọt công nghiệp, mỡ động vật, da gà vịt, đồ chế biến sẵn hoặc món nhiều dầu mỡ.
Các món này không chỉ nhiều chất béo không tốt mà còn thường đi kèm nhiều tinh bột, muối và calo. Nếu ăn thường xuyên, chúng có thể làm tăng cân, tăng mỡ bụng, ảnh hưởng huyết áp, tim mạch và làm kiểm soát đường huyết khó hơn.
2. Vì sao người tiểu đường vẫn cần chọn chất béo đúng cách?
2.1. Chất béo tốt giúp no lâu hơn
Khi bữa ăn có một lượng chất béo tốt vừa phải, cô chú anh chị thường no lâu hơn. Điều này giúp hạn chế ăn vặt liên tục hoặc ăn thêm quá nhiều tinh bột sau bữa chính.
Ví dụ, một ít quả bơ, vài hạt hạnh nhân hoặc một phần cá béo ăn cùng rau và cơm vừa đủ có thể làm bữa ăn cân bằng hơn.
2.2. Chất béo có thể làm chậm hấp thu đường
Chất béo và đạm trong bữa ăn có thể làm quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn. Nhờ đó, đường từ tinh bột có thể được hấp thu từ từ hơn so với khi chỉ ăn tinh bột đơn thuần.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là càng ăn nhiều chất béo càng tốt. Nếu ăn quá nhiều, tổng năng lượng vẫn tăng và dễ ảnh hưởng đến cân nặng.
2.3. Người tiểu đường cần chú ý tim mạch
Người tiểu đường thường cần quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe tim mạch. Vì vậy, việc chọn chất béo tốt và hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa là rất quan trọng.
Cá béo, các loại hạt, quả bơ và dầu ô liu thường là lựa chọn phù hợp hơn so với đồ chiên, thức ăn nhanh hoặc bánh ngọt công nghiệp.
3. Những món nên ưu tiên và nên hạn chế
3.1. Nhóm nên ưu tiên
Người tiểu đường có thể ưu tiên các nguồn chất béo tốt như:
- Cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi.
- Các loại hạt như hạnh nhân, óc chó, hạt điều, hạt chia.
- Quả bơ.
- Dầu ô liu, dầu cải hoặc dầu thực vật phù hợp.
- Đậu phụ, các loại đậu và hạt giống.
Nên ăn lượng vừa phải, không ăn quá nhiều vì chất béo vẫn cung cấp nhiều năng lượng.
3.2. Nhóm nên hạn chế
Cô chú anh chị nên hạn chế các món như:
- Đồ chiên ngập dầu.
- Da gà, da vịt, mỡ động vật.
- Thức ăn nhanh.
- Bánh ngọt công nghiệp.
- Snack, khoai tây chiên.
- Món xào quá nhiều dầu.
- Thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói.
Những món này dễ làm tổng năng lượng trong bữa tăng cao và không tốt nếu dùng thường xuyên.
4. Vì sao cùng khẩu phần nhưng đường huyết có thể khác nhau?
4.1. Cách chọn món ảnh hưởng rất nhiều
Có những ngày cô chú anh chị ăn lượng cơm giống như mọi hôm nhưng đường huyết sau ăn lại tăng mạnh. Nguyên nhân có thể không chỉ nằm ở cơm, mà còn ở món ăn kèm.
Ví dụ: Hôm nay ăn cơm với cá và rau. Hôm khác cũng ăn lượng cơm tương tự, nhưng ăn cùng đồ chiên nhiều dầu, món mặn hoặc thức ăn nhanh. Hai bữa ăn nhìn qua có thể giống nhau về lượng cơm, nhưng tổng năng lượng, chất béo, muối và cách hấp thu lại rất khác.
4.2. Nên đo đường huyết sau ăn để hiểu cơ thể mình
Mỗi người có phản ứng khác nhau với từng bữa ăn. Vì vậy, cô chú anh chị có thể đo đường huyết sau ăn tại nhà để xem bữa nào làm đường huyết tăng nhiều hơn.
Việc theo dõi này giúp mình điều chỉnh món ăn, khẩu phần và cách chế biến phù hợp hơn. Hiện nay, nhiều máy đo đường huyết tại nhà khá dễ dùng, cho kết quả nhanh và tiện kiểm tra sau bữa ăn.
Tài liệu tham khảo
- Phân biệt chất béo tốt và chất béo xấu, Vinmec, https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/phan-biet-chat-beo-tot-va-chat-beo-xau-vi , 22/07/2024
Nội dung trên chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa. Hãy trao đổi trực tiếp với Bác sĩ để có hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của mỗi người! 💬