Ở tập 1, mẹ đã biết về nhóm đồ ngâm mặn chua ngọt. Tập 2 là nhóm đồ ăn vặt và đồ ăn nhanh. Sang tập 3, chúng ta sẽ nói đến một nhóm món rất quen thuộc trong bữa sáng hoặc bữa trưa của người Việt: các món đồ nước.
Bún, hủ tiếu, bánh canh, súp, cháo nhìn có vẻ dễ ăn, nhẹ bụng. Nhưng với mẹ tiểu đường thai kỳ, đây lại là nhóm món cần cẩn trọng vì phần sợi bún, hủ tiếu, bánh canh thường là tinh bột tinh chế, dễ làm đường huyết sau ăn tăng nhanh nếu ăn nhiều. CDC cũng khuyến nghị người đái tháo đường nên hạn chế đường thêm vào và ngũ cốc tinh chế như bánh mì trắng, cơm trắng, mì/pasta tinh chế, đồng thời ưu tiên thực phẩm toàn phần hơn.
1. Vì sao mẹ tiểu đường thai kỳ nên cẩn trọng với đồ nước?
1.1. Sợi bún, hủ tiếu, bánh canh là tinh bột
Nhiều mẹ nghĩ đồ nước dễ ăn hơn cơm nên có thể ăn thoải mái. Nhưng thực tế, phần bún, hủ tiếu, bánh canh, phở, mì, miến đều là tinh bột.
Khi ăn một tô lớn, lượng tinh bột có thể tương đương hoặc thậm chí nhiều hơn một bữa cơm. Vì vậy, nếu không kiểm soát khẩu phần, đường huyết sau ăn rất dễ tăng cao.
1.2. Tinh bột tinh chế dễ hấp thu nhanh
Các loại sợi bún, phở, mì, hủ tiếu thường được làm từ tinh bột tinh chế. Nhóm này thường ít chất xơ hơn so với ngũ cốc nguyên hạt, nên cơ thể có thể tiêu hóa và hấp thu nhanh hơn.
Với mẹ tiểu đường thai kỳ, điều này có thể làm đường huyết sau ăn tăng nhanh hơn, nhất là khi tô đồ nước ít rau, ít đạm nhưng lại nhiều sợi.
1.3. Nước dùng thường nhiều gia vị
Nước dùng của các món đồ nước thường được nêm hạt nêm, muối, đường, nước mắm hoặc các loại gia vị khác. Nếu ăn ngoài, mẹ rất khó kiểm soát lượng gia vị trong tô.
Vì vậy, ngoài tinh bột từ sợi bún, mẹ cũng cần chú ý đến lượng muối và gia vị trong nước dùng. ADA khuyến nghị chế độ ăn cho người đái tháo đường nên hạn chế đường thêm vào, ngũ cốc tinh chế, chất béo bão hòa và natri thêm vào.
2. Nhóm bún mẹ nên hạn chế
2.1. Các món bún thường gặp
Trong nhóm bún, mẹ tiểu đường thai kỳ nên cẩn trọng với các món như:
- Bún chả giò
- Bún bò Huế
- Bún riêu
- Bún mắm
- Bún mọc
- Bún cá
- Bún thang
- Bún nước lèo miền Tây
Các món này thường có lượng bún khá nhiều. Một số món còn có thêm chả giò, thịt béo, nước dùng đậm vị hoặc nhiều gia vị.
2.2. Vì sao bún dễ làm đường huyết tăng?
Bún là tinh bột. Khi ăn một tô bún lớn, nhất là tô ít rau và ít đạm, mẹ có thể nạp vào khá nhiều carbohydrate trong một lần ăn.
Nếu ăn thêm chả giò, đồ chiên, nước chấm ngọt hoặc uống thêm nước ngọt, bữa ăn sẽ càng khó kiểm soát hơn.
3. Nhóm hủ tiếu và bánh canh mẹ cũng cần chú ý
3.1. Hủ tiếu
Các món hủ tiếu mẹ nên cẩn trọng gồm:
- Hủ tiếu mực
- Hủ tiếu thịt
Hủ tiếu thường có sợi dai, dễ ăn và một tô có thể chứa khá nhiều tinh bột. Khi ăn ngoài, mẹ cũng khó biết nước dùng có được nêm đường, hạt nêm hoặc nhiều muối hay không.
3.2. Bánh canh
Các món bánh canh mẹ nên hạn chế gồm:
- Bánh canh cua
- Bánh canh xương
- Bánh canh cá lóc
- Bánh canh tôm
Bánh canh có sợi to, mềm, dễ ăn nhanh và dễ ăn quá lượng. Một số món bánh canh còn có nước dùng sệt, có thể dùng thêm bột để tạo độ đặc, khiến lượng tinh bột trong tô cao hơn mẹ nghĩ.
3.3. Súp và cháo nấu nhuyễn
Ngoài bún, hủ tiếu, bánh canh, mẹ cũng nên chú ý các món súp và cháo nấu nhuyễn như súp cua, cháo gà.
Khi cháo hoặc súp được nấu quá nhuyễn, tinh bột mềm và dễ tiêu hóa hơn. Điều này có thể làm đường huyết sau ăn tăng nhanh hơn so với khi ăn tinh bột ở dạng nguyên hạt hoặc ít nhuyễn hơn.
4. Nếu thèm đồ nước, mẹ nên ăn thế nào cho hợp lý?
4.1. Ưu tiên tự nấu tại nhà
Nếu mẹ rất thèm bún, hủ tiếu hoặc bánh canh, tốt nhất nên tự nấu ở nhà. Khi tự nấu, mẹ có thể giảm bớt gia vị, không thêm đường vào nước dùng và kiểm soát lượng muối tốt hơn.
Mẹ cũng có thể tăng rau, thêm đạm nạc như cá, tôm, thịt nạc, trứng hoặc đậu hũ để tô ăn cân bằng hơn.
4.2. Giảm lượng sợi xuống
Mẹ không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối đồ nước, nhưng nên giảm lượng bún, hủ tiếu, bánh canh trong tô. Có thể ăn nửa phần sợi, tăng rau và đạm để no hơn.
Nếu có thể, mẹ có thể thử sợi gạo lứt hoặc các loại sợi nhiều chất xơ hơn. Tuy nhiên, dù là loại sợi nào thì vẫn cần kiểm soát khẩu phần.
4.3. Không uống hết nước dùng quá đậm vị
Nước dùng ngoài hàng thường được nêm khá đậm. Mẹ nên hạn chế uống hết nước dùng, đặc biệt nếu món đó có vị mặn, ngọt hoặc béo rõ.
Điều này giúp giảm bớt lượng muối và gia vị nạp vào trong bữa.
4.4. Đo đường huyết sau ăn
Mỗi mẹ có phản ứng khác nhau với từng món. Có mẹ ăn nửa tô hủ tiếu vẫn ổn, nhưng có mẹ chỉ ăn một phần nhỏ cũng tăng đường huyết.
Vì vậy, sau khi ăn những món đồ nước, mẹ nên đo đường huyết sau ăn theo hướng dẫn của bác sĩ. CDC cho biết việc theo dõi lượng carbohydrate có thể giúp quản lý đường huyết dễ hơn và giữ bữa ăn cân bằng giữa tinh bột, đạm và rau.
Tài liệu tham khảo
1. Thực đơn cho bà bầu bị tiểu đường thai kỳ khoa học, dinh dưỡng, Nhà thuốc Long Châu, 22/01/2025,
https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/thuc-don-cho-ba-bau-bi-tieu-duong-thai-ky-khoa-hoc-dinh-duong.html
2. 15 Món ăn cho người tiểu đường, Báo Sức khỏe và Đời sống, https://suckhoedoisong.vn/15-mon-an-cho-nguoi-tieu-duong-169102789.htm, 19/03/2018
3. Cẩm nang “Chế độ dinh dưỡng mẫu dành cho người Đái tháo đường”, Nhà xuất bản y học , Liên chi hội Đái tháo đường và Nội tiết Thành phố Hồ Chí Minh.
Nội dung trên chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa. Hãy trao đổi trực tiếp với Bác sĩ để có hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của mỗi người! 💬