Nhiều mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ buổi sáng ngủ dậy đo đường huyết thấy chỉ số cao liền nghĩ: “Chắc tối qua mình ăn sai rồi”.
Điều này có thể đúng, nhưng chưa đủ. Đường đói buổi sáng không chỉ phụ thuộc vào bữa tối hôm trước, mà còn liên quan đến cách cơ thể tạo đường vào ban đêm và sự thay đổi hormone gần sáng.
1. Bữa tối hôm trước có thể làm đường đói cao
1.1. Ăn nhiều tinh bột vào buổi tối
Nếu tối hôm trước mẹ ăn quá nhiều cơm, bún, mì, phở, bánh mì, khoai, bắp hoặc các món ngọt, đường huyết có thể tăng cao và kéo dài đến sáng hôm sau.
Đặc biệt, nếu mẹ ăn muộn, ăn nhiều tinh bột nhưng ít rau và ít đạm, cơ thể có thể khó kiểm soát đường huyết hơn trong đêm.
1.2. Ăn “rau củ” nhưng chọn nhầm nhóm nhiều tinh bột
Một số món tưởng là rau nhưng thực ra chứa nhiều tinh bột hơn, ví dụ khoai, bắp, bí đỏ, củ sen. Nếu bữa tối đã có những món này mà mẹ vẫn ăn cơm như bình thường, tổng lượng tinh bột trong bữa có thể bị cao.
Vì vậy, nếu bữa tối có khoai, bắp, bí đỏ hoặc củ sen, mẹ nên giảm bớt phần cơm hoặc tinh bột khác.
2. Đường đói cao cũng có thể do cơ thể tự tạo đường
2.1. Gan có thể giải phóng glucose vào ban đêm
Khi mẹ nhịn ăn quá lâu từ tối đến sáng, cơ thể có thể hiểu rằng đang thiếu năng lượng. Lúc này, gan sẽ giải phóng glucose dự trữ vào máu để nuôi cơ thể.
Vì vậy, có mẹ tối ăn rất ít hoặc cố nhịn ăn, nhưng sáng hôm sau đường đói vẫn cao, thậm chí cao hơn bình thường.
2.2. Nhịn ăn lâu hơn chưa chắc giúp đường đói thấp hơn
Nhiều mẹ thấy đường đói cao thì càng sợ ăn, rồi tiếp tục giảm bữa tối hoặc nhịn bữa phụ. Tuy nhiên, nhịn quá lâu không phải lúc nào cũng giúp đường huyết tốt hơn.
Nếu tình trạng này lặp lại, mẹ nên ghi lại giờ ăn tối, món đã ăn, giờ ngủ và chỉ số đường đói sáng hôm sau để trao đổi với bác sĩ.
3. Hormone buổi sáng và hiện tượng bình minh
3.1. Gần sáng, hormone có thể làm insulin hoạt động kém hơn
Từ nửa đêm đến sáng sớm, cơ thể có thể tiết ra một số hormone như cortisol, glucagon, hormone tăng trưởng và adrenaline. Những hormone này giúp cơ thể chuẩn bị năng lượng để thức dậy.
Tuy nhiên, chúng cũng có thể làm insulin hoạt động kém hiệu quả hơn. Khi insulin không xử lý glucose tốt, đường huyết buổi sáng sẽ dễ tăng.
3.2. Đây là hiện tượng bình minh
Tình trạng đường huyết tăng vào sáng sớm do thay đổi hormone được gọi là hiện tượng bình minh. Hiện tượng này thường gặp ở người có đái tháo đường hoặc tình trạng kháng insulin.
Với mẹ bầu tiểu đường thai kỳ, cơ thể vốn đã dễ kháng insulin hơn, nên đường đói buổi sáng có thể cao dù tối hôm trước mẹ không ăn quá nhiều.
4. Mẹ nên làm gì khi đường đói buổi sáng cao?
4.1. Theo dõi lại bữa tối và chỉ số sáng hôm sau
Mẹ nên ghi lại bữa tối hôm trước gồm những món gì, ăn lúc mấy giờ, có ăn thêm bữa phụ không, ngủ lúc mấy giờ và chỉ số đường đói sáng hôm sau.
Việc ghi chép này giúp mẹ và bác sĩ nhận ra đường đói cao là do bữa tối, do nhịn ăn quá lâu, do hiện tượng bình minh hay do nhiều yếu tố kết hợp.
4.2. Không tự ý nhịn ăn hoặc đổi thuốc
Nếu đường đói cao lặp lại nhiều lần, mẹ không nên tự ý nhịn ăn lâu hơn, bỏ bữa sáng, tự thêm thuốc hoặc tự đổi thuốc. Cách an toàn nhất là trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Bác sĩ có thể hướng dẫn điều chỉnh bữa tối, thời điểm ăn, bữa phụ trước khi ngủ hoặc phác đồ điều trị nếu cần.
Đừng ngần ngại tham khảo ngay gói điều trị 3 tháng tại OneMedic để được bác sĩ đồng hành cụ thể trên con đường điều trị tiểu đường nhé.
Tài liệu tham khảo
- Dawn phenomenon, StatPearls, NCBI Bookshelf
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430893/ - The dawn effect: Why blood sugar levels are high in the morning, Mayo Clinic
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetes/expert-answers/dawn-effect/faq-20057937
Nội dung trên chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa. Hãy trao đổi trực tiếp với Bác sĩ để có hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của mỗi người! 💬